Πώς οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες μεταλλάσσονται σε παραστρατιωτικό σώμα
Έναν “σκιώδη στρατό” με δικό του ταμείο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, drones, εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου και δική του διπλωματία “χτίζει” ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η νέα έρευνα του ant1news.gr αποκαλύπτει τη γιγάντωση της τουρκικής ΜΙΤ, της οποίας ο προϋπολογισμός την τελευταία δεκαετία έχει εκτιναχθεί.
του Χάρη Καρανίκα
Ενώ η διεθνής κοινότητα προσπαθεί ακόμα να αποκωδικοποιήσει τη “Νέα Συρία” μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ, στα ερείπια συνοικιών του Χαλεπίου, εν μέσω σφοδρών συγκρούσεων, γράφεται ένα νέο κεφάλαιο τουρκικού παρεμβατισμού. Στις 10 Ιανουαρίου, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες από πηγές ασφαλείας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέδωσε ρητή εντολή προς την τουρκική Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (MΙT) για ”24ωρη επιτήρηση” και ανάληψη του επιχειρησιακού συντονισμού στο πεδίο. Η εμπλοκή της υπηρεσίας υπερβαίνει κατά πολύ τον συμβατικό ρόλο της συλλογής πληροφοριών.
Η ΜΙΤ λειτουργεί πλέον ως ο κεντρικός ρυθμιστής, διαχειριζόμενη τις ροές προσφύγων, διαπραγματευόμενη εκεχειρίες σε τοπικό επίπεδο και καθορίζοντας τις παραμέτρους εμπλοκής, με διακηρυγμένο στόχο τη “διατήρηση” της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας και την προστασία των τουρκικών συνόρων.
Η ικανότητα της ΜΙΤ να ανταποκρίνεται σε τέτοιας κλίμακας επιχειρήσεις, λειτουργώντας ως παραστρατιωτικό σώμα και διπλωματική αρχή ταυτόχρονα, είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας οικονομικής γιγάντωσης. Το ant1news.gr αναλύει τα δεδομένα που στηρίζουν αυτή την επιχειρησιακή ικανότητα, εστιάζοντας στους προϋπολογισμούς της MIT των τελευταίων χρόνων, τις “αόρατες” χρηματοροές και τις άμεσες επιπτώσεις για την ελληνική εθνική ασφάλεια.
Τα επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν και εγκρίθηκαν από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση αποκαλύπτουν την απόλυτη προτεραιοποίηση των μυστικών υπηρεσιών έναντι άλλων κρατικών λειτουργιών. Για το 2026, ο τακτικός προϋπολογισμός της ΜΙΤ ανέρχεται στο ποσό των 39,5 δισεκατομμυρίων τουρκικών λιρών - περίπου 785 εκατομμύρια ευρώ, βάσει της τρέχουσας ισοτιμίας. Το ποσό αυτό συνιστά αύξηση της τάξης του 37% συγκριτικά με το 2025, oπότε οι πιστώσεις ανέρχονταν σε 28,9 δισεκατομμύρια λίρες (575 εκατομμύρια ευρώ).
Όμως, η γεωμετρική αύξηση των κονδυλίων καθίσταται σαφής όταν εξεταστεί σε βάθος δεκαετίας. Το 2015, ο προϋπολογισμός της υπηρεσίας κυμαινόταν σε μόλις 1,1 δισεκατομμύριο λίρες.
Αν ληφθεί υπόψη ο υψηλός πληθωρισμός που μαστίζει την τουρκική οικονομία, η πραγματική αύξηση των πόρων για την MIT, σε σχέση με το 2015 είναι σχεδόν τριπλάσια: το 1,1 δισεκατομμύριο του 2015, με τον πληθωρισμό κατά την τελευταία δεκαετία αντιστοιχεί σε περίπου 14 δισεκατομμύρια λίρες το 2026, ενώ ο προϋπολογισμός που εγκρίθηκε για το τρέχον έτος προσεγγίζει τις 40 δισεκατομμύρια λίρες. Αν μη τι άλλο, οι πόροι που προορίζονται για τις υπηρεσίες πληροφοριών παραμένουν πολλαπλάσιοι του μέσου όρου των υπόλοιπων δημοσίων δαπανών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ρυθμός αύξησης του προϋπολογισμού της ΜΙΤ είναι ταχύτερος από αυτόν κρίσιμων υπουργείων, όπως του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Παιδείας, αποδεικνύοντας την άνευ προηγουμένου ενίσχυση των μυστικών υπηρεσιών.
Παράλληλα με την αύξηση των κονδυλίων, υπήρξαν και εκπτώσεις στη διαφάνεια: Από το 2020, η τουρκική κυβέρνηση ανέστειλε τη δημοσίευση των αναλυτικών εκθέσεων ελέγχου περιουσιακών στοιχείων και δαπανών της υπηρεσίας, οι οποίες προηγουμένως συντάσσονταν από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Με λίγα λόγια, η διάθεση των πόρων δεν υπόκειται σε κανέναν ουσιαστικό κοινοβουλευτικό ή δικαστικό έλεγχο.
Από την ανάλυση των στοιχείων του προϋπολογισμού προκύπτει ότι το 2024 ήταν κομβικής σημασίας για την αύξηση των κονδυλίων προς την ΜΙΤ, και κατά προέκταση για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της. Τότε καταγράφηκε η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση προϋπολογισμού στην ιστορία του οργανισμού. Από τα 7,7 δισεκατομμύρια του 2023 , οι πιστώσεις εκτοξεύτηκαν στα 17,4 δισεκατομμύρια λίρες - πρόκειται για ποσοστό αύξησης της τάξεως του 126%. Η απότομη αυτή μεταβολή, πέρα από τις λογιστικές ανάγκες για την κάλυψη του πληθωρισμού, φαίνεται να προέκυψε και από την απόφαση της Άγκυρας να εμπλακεί στο λεγόμενο “Δαχτυλίδι της Φωτιάς”.
Οι ανάγκες για “ζεστό” χρήμα ήταν μεγάλες: Μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, την ημέρα της επίθεσης στο Ισραήλ, η ΜΙΤ ενεπλάκη στον πόλεμο στη Γάζα τόσο σε θέματα διαμεσολάβησης όσο και στην παροχή ασφαλούς καταφυγίου σε στελέχη της Χαμάς. Παράλληλα, υπήρχαν τα μέτωπα της Συρίας και του Ιράκ: εντατικοποίηση των επιχειρήσεων κατά του PKK/YPG και στοχευμένες “εξουδετερώσεις” οι οποίες όμως απαιτούσαν την δημιουργία δικτύου πληροφοριοδοτών αλλά και προμήθεια drones, τα οποία να μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα από την τουρκική στρατιωτική ηγεσία. Και έπειτα, τα μάτια της ΜΙΤ ήταν στραμμένα και προς τη Λιβύη, όπου, για την περαιτέρω αύξηση του τουρκικού αποτυπώματος φέρεται να απαιτούνταν διαφόρων ειδών “χορηγίες” σε στρατιωτικές ομάδες και τοπικούς παράγοντες.
Με λίγα λόγια, η αύξηση του 126% το 2024, αλλά και των επόμενων χρόνων έως σήμερα, φαίνεται να χρηματοδοτούν ουσιαστικά τη μετατροπή της ΜΙΤ από υπηρεσία συλλογής πληροφοριών σε βραχίονα επιρροής και επιβολής της τουρκικής ατζέντας, με δυνατότητες διεξαγωγής ειδικών επιχειρήσεων και διπλωματίας παρασκηνίου.
Εκτός όμως από τα φανερά κονδύλια, υπάρχουν και τα “κρυφά”, από δύο παράλληλους μηχανισμούς χρηματοδότησης, οι οποίοι λειτουργούν εκτός του πλαισίου του τακτικού προϋπολογισμού. Η σημαντικότερη πηγή “αόρατων” κονδυλίων για την ΜΙΤ, στα οποία δεν μπορεί να γίνει κάποιος κοινοβουλευτικός έλεγχος, προέρχεται από το SSDF, το τουρκικό Ταμείο Υποστήριξης Αμυντικής Βιομηχανίας. Μέσω τροποποίησης του Νόμου περί Κρατικών Πληροφοριών το 2014, η ΜΙΤ απέκτησε πρόσβαση στα αποθεματικά του συγκεκριμένου ταμείου, το οποίο προορίζεται για τον εξοπλισμό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τα πλεονεκτήματα αυτής της πρόσβασης είναι πολλά, με σημαντικότερο ότι οι δαπάνες μέσω SSDF εξαιρούνται ρητά από την υποχρέωση διενέργειας δημόσιων διαγωνισμών. Με κονδύλια προερχόμενα από αυτό το ταμείο φέρεται να χρηματοδοτούνται οι προμήθειες οπλισμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar TB2 και ANKA-I, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου (KORAL) και εξοπλισμού παρακολούθησης επικοινωνιών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το 2018 η ΜΙΤ είχε αντλήσει 800 εκατομμύρια λίρες από το συγκεκριμένο ταμείο - τότε αντιστοιχούσαν σε αξία περίπου 150 εκατομμυρίων ευρώ. Έκτοτε τα ποσά που εκταμιεύονται από το SSDF για λογαριασμό της υπηρεσίας ετησίως εκτιμάται ότι έχουν πολλαπλασιαστεί, με τη μεγαλύτερη αύξηση να σημειώνεται τα τελευταία τρία χρόνια, καλύπτοντας το κόστος των επιχειρήσεων στη Συρία και τη Λιβύη.
Η δεύτερη οδός χρηματοδότησης είναι τα προεδρικά “μυστικά κονδύλια”, τα οποία προέρχεται από ταμείο που υπάγεται στην αποκλειστική δικαιοδοσία του Ερντογάν, για δαπάνες που αφορούν “υπηρεσίες πληροφοριών και εθνικής άμυνας”. Από αυτό το ταμείο το 2024 φαίνεται ότι εκταμιεύθηκαν περίπου 10,5 δισεκατομμύρια λίρες (περί τα 300 εκατομμύρια ευρώ εκείνη την περίοδο), ενώ το πρώτο οκτάμηνο το 2025 άλλα 7,2 δισεκατομμύρια (σχεδόν 150 εκατομμύρια ευρώ).
Η ΜΙΤ θεωρείται κύριος διαχειριστής αυτών των χρημάτων, τα οποία φέρεται να διοχετεύονται σε μυστικές επιχειρήσεις, πληρωμές σε ξένους πράκτορες, χρηματοδότηση μισθοφόρων (βλ. Συρία) και επιχειρήσεις επιρροής στο εξωτερικό.
Μέρος της αύξησης του προϋπολογισμού του 2026 κατευθύνεται και στην ενίσχυση της σχετικά νεοσύστατης “Εθνικής Ακαδημίας Πληροφοριών” της ΜΙΤ, η οποία ιδρύθηκε στις αρχές του 2024 και εστιάζει στην εκπαίδευση υποψήφιων στελεχών των μυστικών υπηρεσιών στον υβριδικό πόλεμο. Από την έρευνα του ant1news.gr προκύπτει ότι στην εν λόγω ακαδημία, στις “γλώσσες υψηλής προτεραιότητας” που διδάσκονται έχουν ενταχθεί και τα Ελληνικά, μαζί με τα Εβραϊκά, τα Αρμενικά, τα Περσικά, τα Ρωσικά και τα Κινεζικά, αλλά όχι τα Αγγλικά.
Όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις της διοίκησης της Ακαδημίας, το πρόγραμμα σπουδών δεν εστιάζει στην απλή γλωσσομάθεια, αλλά στην “πολιτική διάλεκτο”, την “πολιτισμική εγγραμματοσύνη” και την ανάλυση των κοινωνικών δομών. Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος είναι η δημιουργία στελεχών που θα μπορούν να αναλύουν, ανάμεσα σε άλλα, το ελληνικό πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι, να εντοπίζουν σημεία τριβής στην ελληνική κοινωνία και οικονομία και να σχεδιάζουν επιχειρήσεις ψυχολογικού πολέμου και επιρροής.
Δεδομένων των πληθυσμιακών διαφορών αλλά και του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος των δύο χωρών, η σύγκριση των οικονομικών μεγεθών μεταξύ της τουρκικής ΜΙΤ και της ελληνικής ΕΥΠ αναδεικνύει ένα χάσμα. Απέναντι από τον επίσημο προϋπολογισμό των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών που φτάνει τα 780 εκατομμύρια ευρώ, με τα πραγματικά κονδύλια να είναι αρκετά περισσότερα αν συνυπολογιστούν οι πόροι από το SSDF και το προεδρικό ταμείο, η ΕΥΠ έχει να αντιπαραβάλει 35-37 εκατομμύρια ευρώ. Ακόμη και με την προσθήκη των ελληνικών απόρρητων κονδυλίων, η αναλογία διαμορφώνεται σε τουλάχιστον 20 προς 1.
Όμως υπάρχει μία ουσιώδης, δομική διαφορά: η Ελλάδα χρηματοδοτεί μία “κλασική” υπηρεσία πληροφοριών, προσανατολισμένη στη συλλογή και ανάλυση δεδομένων. Η Τουρκία, όπως φαίνεται πλέον, χρηματοδοτεί έναν παραστρατιωτικό οργανισμό με περίπου 20.000 άτομα μόνιμο προσωπικό, δίκτυο αρκετών χιλιάδων πληροφοριοδοτών, που διαθέτει δικά του εναέρια μέσα, μονάδες κυβερνοπολέμου και τμήματα ειδικών επιχειρήσεων, τα οποία λειτουργούν αυτόνομα από τις στρατιωτικές δυνάμεις.
Toν Μάιο του 2024 ο ιστότοπος Nordic Monitor, που εστιάζει σε θέματα τουρκικού ενδιαφέροντος, αποκάλυψε το σχέδιο HEIS το οποίο προβλέπει τη συστηματική παρακολούθηση 97 δεικτών, ανάμεσα σε άλλα και στο ελληνικό και στο κυπριακό έδαφος. Οι δείκτες αυτοί επιχειρούν να δώσουν μία εικόνα για την κατάσταση που επικρατεί σε πλήθος πεδίων, από τη στρατιωτική ετοιμότητα έως την κοινωνική συνοχή.
Μέρος του σχεδίου είναι και η παρακολούθηση δεικτών από την πλευρά της ΜΙΤ, η οποία θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα επεξεργασίας μεγάλων όγκων δεδομένων και του ανάλογου υπολογιστικού εξοπλισμού για να μπορέσει να υλοποιήσει το κομμάτι που της αναλογεί. Ενδεχομένως, ένα μέρος της αύξησης του προϋπολογισμού να έχει διατεθεί και προς αυτή την κατεύθυνση. Κι έπειτα είναι και ο εξοπλισμός που έχει αγοραστεί για τις ανάγκες του μετώπου στη Συρία, ο οποίος περιλαμβάνει drones και συστήματα παρακολούθησης, τα οποία, σε επόμενο χρονικό στάδιο θα μπορούσαν να μεταφερθούν προς την πλευρά του Αιγαίου.
Όπως όλα δείχνουν, τα πρόσφατα γεγονότα στο Χαλέπι αποτελούν πεδίο δοκιμής των παραστρατιωτικών πλέον δυνατοτήτων της MIT, που έχει μετεξελιχθεί σε “κράτος εν κράτει” με προϋπολογισμό-μαμούθ, πρόσβαση σε αδιαφανή ταμεία δισεκατομμυρίων, δικό της στρατο, δική της ατζέντα και απουσία κάθε ελέγχου.
