LATEST NEWS
 
Ειδήσεις /Υγεία - ΠεριβάλλονΔημοσίευση: 14 Οκτωβρίου 2020 23:41

Η σχέση της φωνολογικής ενημερότητας με την αναγνωστική ικανότητα και την δυσλεξία

Γράφει η Αγγελική Πατρικάκου, Λογοθεραπεύτρια PostGrad Diploma/MSc in SLT, Υπεύθυνη Τμήματος Λογοθεραπείας, Παίδων ΜΗΤΕΡΑ.

Metropolitan - Φωνή

Τι είναι η φωνολογική ενημερότητα;

Η Φωνολογική ενημερότητα, ή φωνολογική επίγνωση ή μεταφωνολογική ικανότητα όπως μπορεί να συναντήσουμε τον όρο, αναφέρεται στη συνειδητοποίηση ότι ο λόγος απαρτίζεται από διακριτά φωνολογικά δομικά στοιχεία, συλλαβές και φωνήματα καθώς και στην ικανότητα ανάλυσης των λέξεων στα φωνημικά αυτά στοιχεία.

Είναι μια αναπτυξιακή γλωσσική ικανότητα;

Η φωνολογική ενημερότητα είναι μια εξελικτική ικανότητα που ξεκινά στην ηλικία των 3 ετών και ολοκληρώνεται στο 5ο έτος. Δεν είναι μια εύκολη διαδικασία και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα φωνήματα που είναι τα δομικά στοιχεία μιας λέξης είναι άνευ σημασιολογικού περιεχομένου, χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με άλλα και καθώς συγχωνεύονται στη δομή της συλλαβής είναι δύσκολο να εντοπιστούν.

Ποια είναι τα επίπεδα της φωνολογικής ενημερότητας; 

Η φωνολογική ενημερότητα έχει δυο επίπεδα, την επιγλωσσική και τη μεταγλωσσική ενημερότητα. 

Η επιγλωσσική ενημερότητα αναφέρεται στην αναγνώριση των φωνολογικών μερών των λέξεων. Ένα παιδί μπορεί να αντιληφθεί αν δυο λέξεις ομοιοκαταληκτούν ή όχι (χέρι-ταίρι / παγίδα-μολύβι), αν δυο λέξεις ομοιάζουν ως προς την αρχική ή την τελική συλλαβή και ποια διαφοροποιείται (καρέκλα-καπέλο-τηγάνι) (ξύδι-χάδι-γάτα), αν δυο λέξεις ομοιάζουν ως προς το αρχικό ή το τελικό φώνημα και ποια διαφοροποιείται (θέση-θάλασσα-βάλτος) (πόδι-καράβι-γόμα).

Η μεταγλωσσική ενημερότητα αναφέρεται στο συνειδητό χειρισμό των φωνημικών μερών μιας λέξης. Αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί μπορεί να κατακερματίσει μια λέξη σε συλλαβές (καράβι => κα-ρά-βι) ή σε φωνήματα (μπουκάλι => μπ-ου-κ-α-λ-ι), να συνθέσει συλλαβές σε λέξη (κου-λού-ρι => κουλούρι) ή φωνήματα σε λέξεις (κ-ο-ρ-ί-τσ-ι => κορίτσι). Επίσης μπορεί να δημιουργήσει λέξεις κατόπιν της απαλοιφής ή προσθήκης ή αντικατάστασης συλλαβής (βγάζοντας το κα από τη λέξη καμήλα φτιάχνει τη λέξη μήλα / προσθέτοντας τη συλλαβή μα στη λέξη χέρι φτιάχνει τη λέξη μαχαίρι / αντικαθιστώντας τη συλλαβή ρα στη λέξη ρακέτα με τη συλλαβή μο σχηματίζει τη λέξη μοκέτα).

Το ίδιο μπορεί να πράξει με την απαλοιφή ή προσθήκη αρχικού ή τελικού φωνήματος μιας λέξης ( αφαιρώντας το τ από τη λέξη τρόμπα σχηματίζει τη λέξη ρόμπα / προσθέτοντας το κ στη λέξη όλα φτιάχνει τη λέξη κόλλα / αφαιρώντας το ς από τη λέξη δρόμος φτιάχνει τη λέξη δρόμο / προσθέτοντας το ς στη λέξη καλό σχηματίζει το καλός). Στο επίπεδο αυτό μπορεί να αντιστρέψει φωνήματα (ας σα) ή συλλαβές ( καλά λάκα) καθώς και να δημιουργήσει ομοιοκαταληξίες (Έλα εδώ μικρό παιδάκι, να σου δώσω ένα…..(φιλάκι)).

Πως μπορεί να αξιολογηθεί η φωνολογική ενημερότητα; 

Η φωνολογική ενημερότητα αξιολογείται στα τρία γλωσσολογικά επίπεδα ρίμας, συλλαβής και φωνήματος. Σημαντικό διαγνωστικό εργαλείο στα χέρια του Λογοθεραπευτή που θα κάνει την αξιολόγηση είναι το Τεστ Μεταφωνολογικής Ανάπτυξης και Αναγνωστικής Ετοιμότητας σταθμισμένο στη ελληνική γλώσσα που δημιουργήθηκε από την ερευνητική ομάδα του Ελληνικού Συλλόγου Λογοπεδικών-Λογοθεραπευτών. Τα κριτήρια αξιολόγησης αφορούν:

  1. Ρίμα (Εύρεση λέξεων σε δίστιχα / Εντοπισμός λέξης που ομοιοκαταληκτεί με τη λέξη στόχο / Εύρεση λέξεων που ομοιοκαταληκτούν)
  2. Συλλαβή (Κατάτμηση λέξεων σε συλλαβές / Εντοπισμός-Αναγνώριση αρχικής συλλαβής / Απομόνωση αρχικής συλλαβής / Σύγκριση ζευγών για ομοιότητα και διαφορετικότητα στην αρχική συλλαβή / Εύρεση λέξεων από αρχική συλλαβή / Εντοπισμός-Αναγνώριση τελικής συλλαβής / Σύγκριση ζευγών για ομοιότητα και διαφορετικότητα στην τελική συλλαβή / Προσθήκη αρχικής συλλαβής / Απαλοιφή αρχικής συλλαβής / Αντικατάσταση αρχικής συλλαβής
  3. Φώνημα (Εντοπισμός-Αναγνώριση αρχικού φωνήματος / Απομόνωση αρχικού φωνήματος / Σύγκριση ζευγών για ομοιότητα και διαφορετικότητα στο αρχικό φώνημα / Εύρεση λέξεων από αρχικό φώνημα / Συγκερασμός φωνημάτων σε λέξεις / Κατάτμηση λέξεων σε φωνήματα / Προσθήκη αρχικού φωνήματος / Απαλοιφή αρχικού φωνήματος

Φωνολογική ενημερότητα και ανάγνωση

Η φωνολογική ενημερότητα είναι μια μεταγλωσσική ικανότητα που βοηθάει το παιδί να μεταβεί ομαλά από τον προφορικό στο γραπτό λόγο κατά την είσοδό του στο Δημοτικό σχολείο. Έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά με ελλείμματα στον τομέα της φωνολογικής ενημερότητας έχουν αυξημένη επικινδυνότητα στο να παρουσιάσουν δυσκολίες στην ανάγνωση και τη γραφή. Σε ένα αλφαβητικό σύστημα γραφής που στηρίζεται στη γραφοφωνημική αντιστοιχία η επάρκεια αναγνωστικής ενημερότητας παίζει καθοριστικό ρόλο στην ικανότητα κατάτμησης και σύνθεσης λέξεων. Η φωνολογική επίγνωση και η αναγνωστική ικανότητα συνδέονται σε τέτοιο βαθμό ώστε οι μετρήσεις της φωνολογικής ενημερότητας μπορούν να προβλέψουν την επίδοση στην ανάγνωση με μεγαλύτερη ακρίβεια σε σχέση με άλλους παράγοντες όπως η νοημοσύνη, η ηλικία και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.

Φωνολογική ενημερότητα και δυσλεξία 

Σε περιπτώσεις Δυσλεξίας (διαταραχή που αφορά στην ικανότητα ανάγνωσης ενώ η νοημοσύνη βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα και δεν παρουσιάζονται αισθητηριακά ελλείμματα ή σοβαρή ψυχιατρική διαταραχή) ο κύριος μηχανισμός που δυσλειτουργεί σχετίζεται με την φωνολογική ενημερότητα. 

Παιδιά με δυσλεξία παρουσιάζουν δυσχέρεια στη ροή ανάγνωσης λόγω της μειωμένης ταχύτητας επεξεργασίας των φωνολογικών πληροφοριών. Διακρίνεται μια στενή σχέση μεταξύ φωνολογικής ενημερότητας και δυσλεξίας και επιβεβαιώνεται η υπόθεση ότι η αναπτυξιακή δυσλεξία είναι συγκεκριμένη γλωσσική διαταραχή που οφείλεται σε ελλειμματική φωνολογική επεξεργασία της οποίας η φωνολογική ενημερότητα αποτελεί σημαντική διάσταση.

Πρέπει να επισημανθεί ότι παιδιά που στην προσχολική ηλικία παρουσιάζουν ελλιπή ανάπτυξη φωνολογικής ενημερότητας δεν συνεπάγεται πως απαραιτήτως θα εμφανίσουν δυσλεξία με την είσοδό τους στο σχολείο. 

Επιπλέον, έχει φανεί από μελέτες ότι η βελτίωση της φωνολογικής ενημερότητας οδηγεί σε βελτίωση της αναγνωστικής ικανότητας. Καθίσταται λοιπόν σημαντική η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση από τον ειδικό Λογοθεραπευτή στην προσχολική ηλικία ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο μετέπειτα κίνδυνος εμφάνισης δυσκολιών στην ανάγνωση κυρίως.

Δεν θα πρέπει να αμελείτε την υγεία σας λόγω της πανδημίας του Covid-19 ή να αποφεύγεται να αναζητάτε υγειονομική περίθαλψη αν τη χρειάζεστε. Ο Όμιλος Hellenic Healthcare Group σε όλα τα Νοσοκομεία του (ΥΓΕΙΑ, Metropolitan Hospital, ΜΗΤΕΡΑ, Metropolitan General, ΛΗΤΩ, Creta Interclinic) λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης για την προστασία των εργαζομένων και των ασθενών του.

Metropolitan - ΠΑΤΡΙΚΑΚΟΥ *Άρθρο της Αγγελικής Πατρικάκου, Λογοθεραπεύτριας, PostGrad Diploma/MSc in SLT, Υπεύθυνης Τμήματος Λογοθεραπείας, Παίδων ΜΗΤΕΡΑ.

Σημαντικότερες ειδήσεις στη κατηγορίαΜητσοτάκης - Ερντογάν: Να αφήσουμε πίσω την ένταση του 2020Σήμερα 19:26 | Ειδήσεις

"Έσπασε ο πάγος" κατά τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογαν στις Βρυξέλλες.

Κορονοϊός: Ο “χάρτης” με τα κρούσματα της ΔευτέραςΣήμερα 17:22 | Ειδήσεις

Σε ποιες περιοχές της χώρας και πόσοι φορείς του νέου ιού εντοπίστηκαν, το προηγούμενο 24ωρο. Αναλυτικά στοιχεία από τον ΕΟΔΥ.

Κορονοϊός - Θεοδωρίδου: Εμβολιασμός με AstraZeneca άνω των 60 ετών πλέον (βίντεο)Σήμερα 18:05 | Ειδήσεις

Νέα σύσταση από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών. Τι είπε για όσους έχουν έχουν κάνει ήδη την 1η δόση του συγκεκριμένου εμβολίου.

Φυτεία με 46000 δενδρύλλια χασίς και ...τζίρο 26 εκατομμύρια ευρώ! (βίντεο)Σήμερα 19:23 | Ειδήσεις

Με "βιτρίνα" την βιομηχανική κάνναβη, σύμφωνα με την Αστυνομία, λειτουργούσε η σπείρα. Δεκάδες συλλήψεις και εντοπισμός όπλων.

Pοή στη κατηγορία: Ειδήσεις
Euro 2020: Η Σουηδία “βραχυκύκλωσε” την Ισπανία (βίντεο)23:57Ολυμπία Χοψονίδου: ο Σπανούλης, η αγκαλιά και η θάλασσα (εικόνες)23:53ΕΙΠ: η Ελλάδα στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Μπολόνιας23:44Κορονοϊός: 3 σημάδια στα νύχια που δείχνουν αν έχεις νοσήσει23:39Δίδυμη κύηση: τι πρέπει να γνωρίζουμε;23:31Μητσοτάκης: Το μήνυμα για τη συνάντηση με Ερντογάν23:23Κορονοϊός - Ισραήλ: Τέλος η υποχρεωτική χρήση μάσκας23:14“Δήμητρα της Λέσβου”: Ταυτοποιήθηκε η σορός23:02Μαντόνα: Με σέξι εσώρουχα ανακοινώνει τα ευχάριστα... (βίντεο)22:50Ερντογάν για τη συνάντηση με Μητσοτάκη: Δεν χρειάζονται μεσολαβητές με την Ελλάδα22:37Στην Εντατική 14χρονος ποδοσφαιριστής που κατέρρευσε στο γήπεδο22:25Euro 2020: Ήξερες ότι η Σουηδία…22:13Τσίπρας για Τουρκία: ο Μητσοτάκης δεν αξιοποιεί την θετική συγκυρία22:00Συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν: οι αντιδράσεις στην Ελλάδα21:48Euro 2020: Ήξερες ότι η Ισπανία…21:36Κορονοϊός - Βρετανία: Παράταση στο lockdown λόγω ινδικής μετάλλαξης21:25Euro 2020 - Έρικσεν: Ενδέχεται να πάρει εξιτήριο την Τρίτη21:12Euro 2020: Η Σλοβακία “σόκαρε” την Πολωνία (βίντεο)21:00Κρήτη - βιασμός ανήλικης: στην φυλακή ο βοσκός20:48Τάσος Μπερδέσης - Συγκλονίζει η μητέρα του: Ο δολοφόνος ήταν στην κηδεία20:36
Δεν υπάρχει καταχώρηση
BlogsΔεν υπάρχει περιεχόμενο