LATEST NEWS
 
Ειδήσεις /ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑΔημοσίευση: 02 Μαρτίου 2020 08:36

Καθαρά Δευτέρα: Τι γιορτάζουμε, τι συμβολίζει και γιατί πετάμε χαρταετό

Η ημέρα της Καθαράς Δευτέρας σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής και το τέλος της Αποκριάς. Τι συμβολίζει η ονομασία της και οι παραδόσεις ανά την Ελλάδα.

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

Η Καθαρά Δευτέρα συμβολίζει την καθαρότητα ή την αγνότητα, αν προτιμάτε, καθώς είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής δηλαδή της μεγάλης νηστείας του Πάσχα που διαρκεί 40 μέρες όσες και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.

Πότε πέφτει η Καθαρά Δευτέρα;

Η Καθαρά Δευτέρα είναι κινητή γιορτή, η οποία εξαρτάται από την ημερομηνία του Πάσχα. Συγκεκριμένα πέφτει κάθε χρόνο στο ξεκίνημα της 7ης εβδομάδας, δηλαδή 48 μέρες πριν το Ορθόδοξο Πάσχα και προφανώς πάντοτε ημέρα Δευτέρα.

Γιατί ονομάστηκε έτσι η Καθαρά Δευτέρα

Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί καλούμαστε να αφήσουμε πίσω μας όλες τις αμαρτωλές συνήθειες και κραιπάλες, συμπεριλαμβανομένων και των αρτύσιμων, δηλαδή των μη νηστίσιμων, φαγητών, καθαρίζοντας με τον τρόπο αυτό την ψυχή και το σώμα μας.Έτσι κι αλλιώς η νηστεία έχει ήδη ξεκινήσει “μερικώς” μια βδομάδα πριν, καθώς όλη την προηγούμενη εβδομάδα δεν τρώμε κρέας. Συγκεκριμένα η προ-προηγούμενη Κυριακή, “της Απόκρεω” (από εκεί πήραν το όνομά τους οι Απόκριες), είναι σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση η τελευταία μέρα που τρώμε κρέας.

Eπίσης, η Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα ονομάζεται “της Τυροφάγου” επειδή είναι η τελευταία μέρα που τρώμε γαλακτοκομικά. Εκτός, όμως, από χριστιανική σημασία της, η Καθαρά Δευτέρα είναι για πολλούς το τέλος της Αποκριάς, καθώς εκείνη την μέρα πέφτει η αυλαία για τις αποκριάτικες εορταστικές εκδηλώσεις που ξεκίνησαν την Τσικνοπέμπτη.

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

Κούλουμα

Ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στην ύπαιθρο είναι γνωστός και ως “Κούλουμα”. Η λέξη Κούλουμα χρησιμοποιείται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα, η προέλευση της όμως δεν είναι ξεκάθαρη. Τα κούλουμα από τόπο σε τόπο γιορτάζονται διαφορετικά, με διάφορες εκδηλώσεις. Παντού, όμως, επικρατεί κέφι, χορός και τραγούδι. Για την ετυμολογία της λέξης κούλουμα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, η λέξη προέρχεται από το λατινικό Cumulus (κούμουλους) που σημαίνει σωρός, αφθονία αλλά και το τέλος. Εκφράζει δηλαδή το τέλος, τον επίλογο της Απόκριας. Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, προέρχεται από μία άλλη λατινική λέξη, τη λέξη «κόλουμνα», δηλαδή «κολώνα». Κι αυτό, επειδή το πρώτο γλέντι της Καθαράς Δευτέρας στην Αθήνα έγινε στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

Τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας στην Ελλάδα

Από παλιά, η Καθαρά Δευτέρα πέρασε στη συνείδηση του λαού σαν μέρα καθαρμού. Οι βυζαντινοί την Καθαρά Δευτέρα την ονόμαζαν Απόθεση -Απόδοση και τελούσαν δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα, από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την ευημερίαν». Το πέταγμα του χαρταετού είναι ένα έθιμο μεταγενέστερο. Σε όλη η Ελλάδα οι κάτοικοι υποδέχονται τη Σαρακοστή με τα δικά της ξεχωριστά έθιμα.Σε όλη σχεδόν την Ελλάδα –και σε διάφορες παραλλαγές– το χορευτικό δρώμενο, το λεγόμενο Γαϊτανάκι, έθιμο που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, ξεσηκώνει μικρούς και μεγάλους.

Ο βλάχικος γάμος της Θήβας, πανάρχαιο έθιμο που πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης, η οποία στη πραγματικότητα είναι άνδρας.

  • Το έθιμο του Αγά –με ρίζες στην Τουρκοκρατία– αναβιώνει στα Μεστά και στους Ολύμπους της Χίου. Ο Αγάς, αυστηρός δικαστής, δικάζει και καταδικάζει με χιούμορ και πειράγματα τους θεατές του εθίμου.
  • Στην Αλεξανδρούπολη, ένας κάτοικος μεταμφιέζεται σε Μπέη και περιδιαβαίνει την πόλη μοιράζοντας ευχές για το καλό.
  • Στο Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων στην Κάρπαθο ανταλλάσσονται απρεπείς χειρονομίες μεταξύ των θεατών, και γι’ αυτό οδηγούνται στο «δικαστήριο» από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες), προς απονομή δικαιοσύνης από τους σεβάσμιους του νησιού.
  • Το έθιμο του αλευρομουτζουρώματος συναντάμε στο Γαλαξίδι, με τους καρναβαλιστές να χορεύουν κυκλωτούς χορούς αλευρωμένοι και μουτζουρωμένοι!
  • Του Κουτρούλη ο Γάμος στη Μεθώνη –η αναβίωση ενός πραγματικού γάμου που άφησε εποχή κατά τον 14ο αιώνα– συντελείται κάθε Καθαροδευτέρα με έντονη σατυρική διάθεση και πειράγματα για τη νύφη.
  • Το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη στη Βόνιτσα, όπου ένας αχυρένιος ψαράς δεμένος σε γάιδαρο γυρνάει σε όλο το χωριό για να καταλήξει σε μια φλεγόμενη βάρκα ανοιχτά της θάλασσας.

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

Λαγάνα

Η λαγάνα, παρασκευάζεται χωρίς προζύμι, και έναν τέτοιο πρόχειρο άρτο χρησιμοποίησαν και οι Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες» λέει «Λαγάνα πέττεται» δηλ .»Λαγάνες γίνονται». Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως «Το γλύκισμα των φτωχών». Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής.

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

Χαρταετός

Ο πρώτος χαρταετός πέταξε στην Κίνα πριν από 2.400 χρόνια και ήταν φτιαγμένος από ξύλο. Οι λαοί της Ανατολής χρησιμοποιούσαν τους αετούς σε μαγικές τελετές, θρησκευτικές εκδηλώσεις και ενέργειες εξορκισμού του κακού. Πολλοί έγραφαν σε ένα μικρό χαρτί τα προβλήματα και τις αρρώστιες τους και τα άφηναν να πετάξουν μακριά.

Άλλοι έγραφαν τις ευχές τους και τις επιθυμίες τους και τις έστελναν στον ουρανό ώστε να μπορέσουν να εισακουστούν. Στο πέρασμα των χρόνων ο χαρταετός χρησιμοποιήθηκε και για στρατιωτικούς ή επιστημονικούς λόγους. Το 1880 ο Αυστραλός Hargrave σχεδίασε έναν τεράστιο αετό κατάλληλο για τις μετεωρολογικές παρατηρήσεις του.

Καθαρά Δευτέρα - Κούλουμα

  • Ο συμβολισμός του πετάγματος του χαρταετού στην ελληνική χριστιανική παράδοση είναι αρκετά συναφής με τον κινεζικό. Συμβολίζει το πέταγμα της ανθρώπινης ψυχής προς τον ουρανό και το Θεό. Μάλιστα οι άνθρωποι παλιότερα πίστευαν ότι όσο πιο ψηλά πετάξει ο χαρταετός τόσο πιο πιθανό ήταν ο Θεός να εισακούσει τις προσευχές τους και να τις πραγματοποιήσει.
  • Το γεγονός ότι το έθιμο γίνεται κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής όπου οι χριστιανοί ξεκινούν τη σωματική και πνευματική τους κάθαρση μέσω της μεγάλης νηστείας του Πάσχα.

 

 

Σημαντικότερες ειδήσεις στη κατηγορίαΜητσοτάκης για Ερντογάν: Η Ελλάδα δεν θα αφήσει καμία πρόκληση αναπάντητηΣήμερα 18:21 | Ειδήσεις

Οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού μετά το τέλος της άτυπης Συνόδου Κορυφής στην Πράγα. Η αναφορά στον "καβγά" με τον Ερντογάν. 

Ναυάγιο στην Λέσβο: Τουρκικά αλιευτικά συνόδευσαν την βάρκα με τους μετανάστες σε ελληνικά χωρικά ύδαταΣήμερα 17:23 | Ειδήσεις

Νέα στοιχεία από τις καταθέσεις διασωθέντων για το ναυάγιο στην Λέσβο. Περιέγραψαν όσα συνέβησαν το μοιραίο βράδυ που ξεκίνησαν από την Τουρκία.

Αιγάλεω - 16χρονος στον ΑΝΤ1: Χτύπησα τον καθηγητή γιατί ένιωσα απειλή (βίντεο)Σήμερα 17:07 | Ειδήσεις

Ο ανήλικος όπως λέει στον ΑΝΤ1 ζητά συγγνώμη από όλους τόσο, για την συμπλοκή όσο και για την αναστάτωση του προκλήθηκε.

Καστοριά: Έκοψαν τα πόδια αλεπούς και την άφησαν να πεθάνει (σκληρές εικόνες)Σήμερα 20:19 | Τοπικά Νέα

Κτηνωδία και φρίκη στην Καστοριά. Αιχμαλώτησαν, βασάνισαν και ακρωτηρίασαν αλεπού μέχρι που πέθανε από αιμορραγία. Προσοχή, σκληρές εικόνες. 

Pοή στη κατηγορία: Ειδήσεις
Αθήνα: Επεισόδια στην πορεία κατά των αυξήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα (εικόνες)22:07Eurovision 2023: Σε ποια πόλη της Βρετανίας θα γίνει ο διαγωνισμός 21:54Ενεργειακή κρίση - ΕΕ: Στο τραπέζι η αποσύνδεση της τιμής του ρεύματος από το φυσικό αέριο21:40Κορονοϊός: Η Τουρκία περιμένει νέο κύμα της πανδημίας21:27ΑΕΚ: Στην “Αγιά Σοφιά” ο Τσούνης (εικόνες)21:13Συνελήφθη ο δραπέτης από το ΑΤ Ηλιούπολης 21:00Καστοριά: Έκοψαν τα πόδια αλεπούς και την άφησαν να πεθάνει (σκληρές εικόνες)20:46Σούδα - “USS George H.W. Bush”: Ο ΑΝΤ1 στο θηριώδες αμερικανικό αεροπλανοφόρο (βίντεο)20:33Τουρκία: Το “Αμπντουλχαμίντ Χαν” βγαίνει στην ανατολική Μεσόγειο20:19Αποστολάκης: Ο Ερντογάν κινείται μεθοδικά στην παγκόσμια προπαγάνδα (βίντεο)20:06Αιγάλεω - 16χρονος στον ΑΝΤ1: Χτύπησα τον καθηγητή γιατί ένιωσα απειλή (βίντεο)19:52Ισπανία: νεκρό παιδί από φωτιά σε κατάστημα19:39Ολυμπιακός - Σισέ: Η δημόσια απολογία στους φιλάθλους 19:25ΣτΕ: Αντισυνταγματικό το νέο μισθολόγιο των καθηγητών των ΑΕΙ 19:10Τσίπρας: Στην τουρκική επιθετικότητα δεν αρκούν οι δηλώσεις18:57Revenge porn - Θεσσαλονίκη: Καταδίκη 39χρονου που διέρρευσε ροζ βίντεο πρώην συντρόφου του 18:43Μητσοτάκης για Ερντογάν: Η Ελλάδα δεν θα αφήσει καμία πρόκληση αναπάντητη 18:27Σακελλαροπούλου για Τουρκία: Η Μεσόγειος δεν πρέπει να είναι πεδίο εργαλειοποίησης του ανθρώπινου πόνου18:14Τροχαίο - Θεσσαλονίκη: Παιδί παρασύρθηκε από μηχανή18:01Ηλεία: Φωτιά κοντά σε σπίτια στο Καβούρι (εικόνες)17:47
Δεν υπάρχει καταχώρηση
BlogsΔεν υπάρχει περιεχόμενο