Άθληση: ποιες είναι οι απαραίτητες εξετάσεις για παιδιά που αθλούνται;

Ο προαθλητικός έλεγχος στα παιδιά είναι απαραίτητος και έχει καταστεί προαπαιτούμενος τα τελευταία χρόνια για την εγγραφή των παιδιών σε δραστηριότητες. Ο Παιδίατρος, ο Παθολόγος ή ο Γενικός Ιατρός που έχει πλήρη γνώση του ατομικού και οικογενειακού ιστορικού του παιδιού δύναται μετά από κατάλληλη βραχεία εκπαίδευση και πιστοποίηση στην ερμηνεία του ηλεκτροκαρδιογραφήματος να χορηγεί το ανάλογο πιστοποιητικό, ενώ επί υποψίας παθολογίας στην κλινική εξέταση θα παραπέμψει το παιδί για καρδιολογική εξέταση στον ειδικό.

Για την προληπτική εξέταση των αθλητών εφαρμόζονται διαφορετικά πρωτόκολλα ανά χώρα. Στη χώρα μας η πολιτεία έχει εδώ και κάποια χρόνια καταστήσει υποχρεωτική την Κάρτα Υγείας Αθλητή (ΚΥΑ) για όλους τους αθλητές. Για τη συμπλήρωση της απαιτούνται κατά ελάχιστο η λήψη προσεκτικού ιστορικού και η διενέργεια κλινικής εξέτασης και ηλεκτροκαρδιογραφήματος. Εάν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα στα ανωτέρω, συνιστάται η διενέργεια Triplex καρδιάς, 24ωρης καταγραφής ρυθμού, δοκιμασίας κοπώσεως  κ.λπ. Η Κάρτα έχει ισχύ για ένα χρόνο από την ημερομηνία της έκδοσής της και φέρει φωτογραφία του αθλούμενου σφραγισμένη από τον Καρδιολόγο ή τον πιστοποιημένο Ιατρό, οι οποίοι διατηρούν αντίγραφο του ηλεκτροκαρδιογραφήματος και τυχόν άλλων εξετάσεων στο αρχείο τους.

Σε γενικές γραμμές, ο κίνδυνος αιφνιδίου καρδιακού συμβάματος κατά την άθληση είναι πολύ μικρός -με περίπου έναν αιφνίδιο καρδιακό θάνατο ανά 100.000 αθλούμενους μαθητές ανά έτος- και σαφώς πολύ μικρότερος από άλλα αίτια πχ. τροχαία ή άλλα θανατηφόρα ατυχήματα.  Στα παιδιά που κάνουν μόνο ήπια άθληση και όχι πρωταθλητισμό και έχουν ελεύθερο οικογενειακό ιστορικό, μπορεί να επαναλαμβάνεται η καρδιολογική εξέταση προληπτικά ανά 3-5 έτη.

Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχουν κάποιες σπάνιες παθήσεις που δεν ανευρίσκονται κατά την κλινική εξέταση, το ηλεκτροκαρδιογράφημα ή ακόμη και από το υπερηχοκαρδιογράφημα αλλά η επανάληψη των εξετάσεων ετησίως αυξάνει τις πιθανότητες να εντοπιστούν.

Τι εξετάζουμε στον προαθλητικό έλεγχο;

Οικογενειακό ιστορικό

• Τυχόν αιφνίδιος καρδιακός θάνατος συγγενούς σε νεαρή ηλικία (<40 έτη)
• Καρδιακή νόσος σε ζώντες συγγενείς 
• Υπερλιπιδαιμία σε συγγενείς πρώτου βαθμού 

Ατομικό ιστορικό

• Εύκολη κόπωση/ Ανεξήγητη δύσπνοια μετά την κόπωση
• Λιποθυμικά/ προλιποθυμικά επεισόδια, ιδίως κατά την άσκηση
• Προκάρδιο άλγος εκλυόμενο με την κόπωση
• Αίσθημα παλμών
• Υπέρταση
• Υπερλιπιδαιμία
• Συχνές ή παρατεταμένες νοσηλείες σε νοσοκομείο

Φυσική εξέταση

• Ακρόαση καρδιάς για καρδιακό φύσημα (ύπτια και καθιστή θέση) ή αρρυθμία
• Μηριαίες σφύξεις (για αποκλεισμό ισθμικής στένωσης της αορτής)
• Σημεία σχετιζόμενα με διάφορα σύνδρομα με καρδιολογική συμμετοχή (Marfan, Di George, Turner κλπ.)
• Μέτρηση αρτηριακής πίεσης (καθιστή θέση) και αντιστοίχιση στις φυσιολογικές τιμές για το σωματότυπο του παιδιού 

Ηλεκτροκαρδιογράφημα

Triplex καρδιάς

• Πλήρης ανατομική και λειτουργική μελέτη 

Πρέπει να σημειωθεί ότι ο πλήρης καρδιολογικός έλεγχος, εφόσον αποβεί φυσιολογικός σε παιδιά που κάνουν φυσιολογική αθλητική δραστηριότητα και όχι πρωταθλητισμό, δεν χρειάζεται να επαναληφθεί, εκτός εάν αλλάξει κάτι στην κλινική κατάσταση του παιδιού. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, το Παίδων ΜΗΤΕΡΑ έχει σχεδιάσει για τις ανάγκες των μικρών του φίλων ειδικά πακέτα βεβαίωσης άθλησης. Δείτε τους ελέγχους εδώ

*Άρθρο της Αφροδίτης Τζίφα, Παιδοκαρδιολόγου και Καρδιολόγου Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων,  Διευθύντριας Κλινικής Παιδοκαρδιολογίας & Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων, Παίδων ΜΗΤΕΡΑ, Επιστημονικής Συνεργάτιδας ΥΓΕΙΑ-ΛΗΤΩ, Clinical Senior Lecturer, King‘s College, London.