Το ηφαίστειο της Σαντορίνης “κοιμάται”, αλλά το γειτονικό Κολούμπο “βράζει”
Το ενεργό ηφαίστειο της Σαντορίνης συνεχίζει να διέρχεται μια πολύ ήρεμη φάση, μετά τις ενδείξεις κινητικότητας που είχε δώσει το 2011-2012, όπως αναφέρθηκε πρόσφατα σε εκδήλωση του του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Όπως ανέφερε η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας & Γεωπεριβάλλοντος, Παρασκευή Νομικού, ως το τέλος του έτους αναμένεται να δημοσιοποιηθούν τα πρώτα στοιχεία από τη χαρτογράφηση του μαγματικού θαλάμου του ηφαιστείου, τον οποίο πραγματοποίησε διεθνής επιστημονική ομάδα, στην οποία μετείχε και η ίδια.
Το Νοέμβριο και το Δεκέμβριο του 2015, είχε μεταβεί στη Σαντορίνη ένα από τα μεγαλύτερα πλοία σεισμικών ερευνών του κόσμου. Το πλήρωμα του τοποθέτησε, επί 26 μέρες, 93 υποθαλάσσιους σεισμογράφους, για να χαρτογραφήσουν τον μαγματικό θάλαμο της Σαντορίνης και του γειτονικού υποθαλάσσιου ηφαιστείου, του Κολούμπου.
Σε ηρεμία το ηφαίστειο της Σαντορίνης
"Αυτήν τη στιγμή το ηφαίστειο κοιμάται, είναι σε ηρεμία. Δεν υπάρχουν μικροσεισμοί, μικρομετακινήσεις εδάφους ή άλλες ενδείξεις. Όταν αναλυθούν τα σεισμικά δεδομένα, θα γνωρίζουμε πλέον τη γεωμετρία του μαγματικού θαλάμου κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας, σε βάθος έως 12 χιλιομέτρων" τόνισε η Π. Νομικού.
Επεσήμανε ότι τα ηφαίστεια προειδοποιούν με διάφορα σημάδια πριν από μία επικείμενη έκρηξη κι ότι το ηφαίστειο της Σαντορίνης κάνει μια μεγάλη έκρηξη κάθε περίπου 20.000 χρόνια. Η τελευταία έγινε πριν περίπου "μόλις" 3.600 χρόνια.
Την περίοδο 2011-12, μετά από 25 χρόνια που επικρατούσε σχετική ησυχία στην καλντέρα, το ηφαίστειο της Σαντορίνης είχε εμφανίσει μια έξαρση με σεισμούς, συσσώρευση μάγματος, μεταβολή του εδάφους σε ύψος και έκταση και αυξημένη ροή αερίων. Η δραστηριότητά του ενεργοποίησε Έλληνες και ξένους γεωλόγους, σεισμολόγους, ηφαιστειολόγους και άλλους ειδικούς, οι οποίοι τόνισαν την ανάγκη διαρκούς παρακολούθησης του ηφαιστείου, όπως και συμβαίνει.
Βρετανοί επιστήμονες των πανεπιστημίων της Οξφόρδης και του Μπρίστολ, σε συνεργασία με Έλληνες συναδέλφους τους, είχαν εκτιμήσει ότι ο υπόγειος θάλαμος του μάγματος (των λιωμένων πετρωμάτων) κάτω από το ηφαίστειο της Σαντορίνης είχε επεκταθεί σημαντικά, κατά περίπου 10 έως 20 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, μεταξύ Ιανουαρίου 2011 και Απριλίου 2012 (σημ: η μεγαλύτερη διόγκωση μετά το 1955, λίγο μετά την τελευταία έκρηξη του ηφαιστείου).
Το φθινόπωρο του 2012 για πρώτη φορά Έλληνες και ξένοι επιστήμονες είχαν ποντίσει επιστημονικά όργανα στο βυθό της καλδέρας της Σαντορίνης για μακρόχρονη παρακολούθηση της υποθαλάσσιας ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Η προσοχή στραμμένη στο Κολούμπο
Ωστόσο, όπως τονίζει η Σαντορινιά επιστήμονας, αυτό που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής είξαι το ηφαίστειο του Κολούμπου, σε απόσταση επτά χιλιομέτρων βορειανατολικά της Σαντορίνης και σε βάθος 500 μέτρων. Είναι επτά φορές πιο ενεργό από εκείνο στην Καλντέρα της Σαντορίνης και αποτελεί το πιο ενεργό υποθαλάσσιο ηφαίστειο στην Ευρώπη.
Ο Κολούμπος εξερράγη το 1.650 μ.Χ. αφήνοντας πίσω του περίπου 70 ανθρώπινα θύματα λόγω έκλυσης αερίων, ενώ προκάλεσε και δύο τσουνάμι με κύματα έως πέντε μέτρων.
Η κ. Νομικού ανέφερε ότι ο Κολούμπος είναι ένα τελείως διαφορετικό ηφαίστειο από εκείνο της Σαντορίνης, καθώς ο μαγματικός θάλαμός του πετρολογικά και γεωχημικά μοιάζει πολύ περισσότερο με το πιο μακρινό ηφαίστειο της Νισύρου προς τα ανατολικά.
Περιβάλλεται από υδροθερμικές «καμινάδες», με θερμοκρασία 220 βαθμών Κελσίου, που εκλύουν διοξείδιο του άνθρακα σε ποσοστό 99%. Στην περιοχή ζουν ασυνήθιστοι μικροοργανισμοί, για τους οποίους έχει δείξει ενδιαφέρον ακόμη και η NASA.
Οι πρόσφατες υποθαλάσσιες έρευνες έχουν εντοπίσει στο ΒΑ τμήμα της καλδέρας κάποιες λίμνες γεμάτες διοξείδιο του άνθρακα σε βάθος περίπου 235 μέτρων και με θερμοκρασία 24 έως 25 βαθμών Κελσίου, ενώ τριγύρω είναι καλυμμένες από βακτήρια.
Οι προειδοποιητικές λάβες
Όπως είπε η Καθηγήτρια στο Αθηναϊκό Πρακτορείο, «αυτές οι λίμνες, που βρίσκονται ακριβώς στην ενεργή ζώνη του ηφαιστειακού συγκροτήματος της Σαντορίνης, μπορούν να προειδοποιήσουν, επειδή αν τυχόν αλλάξουν σχήμα, μέγεθος ή σύσταση, τότε αυτό θα αποτελεί σήμα για επικείμενη επικίνδυνη ηφαιστειακή έκρηξη».
Όπως έδειξαν οι πρόσφατες έρευνες, η καλντέρα αποτελείται από τρεις λεκάνες, ενώ μεταξύ Οίας και Θηρασιάς ανακαλύφθηκε ένα υποθαλάσσιο κανάλι πλάτους ενός και μήκους δύο χιλιομέτρων.
